2021(e)ko azaroakren 23(a), asteartea

"GUADALQUIVIR" DOKUMENTAL SOLASALDIA BASA ANIMALIETAN ADITUA DEN IÑIGO ZUBEROGOITIA BIOLOGOAREKIN

Azaroak 30ean, asteartea-19;00etan, Zarauzko Modelo aretoan izango den Guadalquivir dokumental-solasaldian, gaur egun Euskal herrian basa animalietan adituenetakoa den Iñigo Zuberogoitia izango degu hizlari. Beraz, aukera paregabea izango du naturzale orok animali edo basabizitzari buruzko edozein duda dela ere, solasaldian parte hartu eta galderak egin ahal izateko.

Guadalquivir, ibaian behera. Ibai bat baino gehiago, Guadalquivir Espainiako hiru naturgune garrantzitsuenetakoak lotzen dituen ubidea da: Cazorla, Sierra Morena eta Doñana. Dokumental honek hiru espazio natural handi hauetako paisaiak erakutsiko dizkigu. Zeregin horretarako  protagonista azeri bat izango da. Animali hau egoera eta habitat ezberdinetara moldatzen jakin duen ugaztun bat da, taldean zein bakarrik bizi dena eta era berean haragijalea, begetarianoa edo harraparia dena. 

Guadalquivir dokumentalaren trailerra ikusgai duzue hemen.

Iñigo Zuberogoitia betidanik ekologian eta animali basatien jokaeran interez haundia izan duen ikerlari bat da. Eta dokumental honetako protagonista azeri bat dela jakinik, zein hobeagoa bera baino solasaldi honetara gonbidatzeko. Azken 25 bat urteotan hontzak eta harrapariak aztertzen aritu da Euskal Herri osoan, zeregin horretan Icarus eta Aranzadi zientzia elkartean jardun du. Penintsula iberiarreko haragijaleen jarraipen programak garatzen ere ibili da, besteak beste, bisoi europarra bezalako espezie iheskorrekin lan eginez. Zientoka artikulu zientifikotan hartu du parte eta liburu asko ere argitaratuak ditu, batzuk aipatzearren; Belatz haundiarenak, Bizkaiako animali haragijaleena edo Europako basa harraparien ekologia eta kontserbazioari buruzkoak, bainan  beti ere faunaren kontserbazioa ardatz dutenak. 

Iñigo Zuberogoitia, Sai Zuriak ikertzen.

Oharra; Dokumentala zein hizlaria erderaz jardungo dira, bainan euskeraz ere galderak egin ahal izango dira.

2021(e)ko azaroakren 21(a), igandea

MENDI IRTEERA; Muniain-Okarizko harizti-erkamezti zaharra ezagutzera Pagoeta mendizale elkartearekin batera

Duela hainbat urte, Arkamurka natura-elkarteak eta Pagoeta Mendizale elkarteak, urteko azken irteera elkarrekin egitea erabaki zuten, urteko egutegia ixteko aukera bikaina delakoan. Naturzaleak, naturari begiratzeko patxada eta irizpideak eskaini nahian; mendizaleak, mendian elkarrekin gozatzeko aukerari bide eginez.

Urtero herrialde ezberdinera joan ohi gara, eta aurten, Araba tokatzen da. Arkamurkak gidatuta, Muniain-Okariz inguruetarako joango gara bertako harizti-erkamezti zaharra ezagutzera. Ehundaka urte dituzten mugarratutako zuhaitzetan, bizitza nola ernetzen den ikusiko dugu. 6 Km luzeko ibilbidean, 300 m-ko desnibel txikiarekin, naturaz gozatuko dugu, zuhaitz zaharrak begirada berriarekin begiratzeko.

Pagoeta mendizale elkartearen  webguneko helbide honetan dituzu irteeraren inguruko informazio zehatzagoa, mapa, profila eta ibilbidearen GPX fitxategia.Izen-ematea, ohi bezala, Mendizabal kinkil-dendan egin behar da. Arazoaren 29tik abenduaren 10 era bitartean duzu izena emateko aukera.Irteera abenduak 12 an goizeko 08:00etan izango da, Agueseko biribilgunetik.

Animatu!!!!!!!!




2021(e)ko azaroakren 2(a), asteartea

Zarauzko Natura asteko hitzaldi gehienak oso osorik entzuteko aukera

Arkamurka natura elkartearen izenean eskerrik beroenak eman nahi dizkizuegu, pasa berri degun Natura aste hau aurrera ateratzeko ixilpean laguntzen jardun zareten taldekide guztiori eta nola ez, hitzaldietara zein erakusketara gerturatu zeraten denoi. 

Arkamurkako taldekideak auzolanean

Arkamurkako lokalean grabatutako irudi bat

Ondorengo esteketan  klikatuta, ERLO eta Zarauzko hitzaren eskutik Natura astean izan diren hitzaldiak oso osorik entzuteko aukera izango duzu;

1.-Joxepo Teres; Golindo gogoan, hitzaldia mikologiaz eta Artikutzaz

2.- Maite Laso; Enarak proiektua

3.-Ibai Olariaga; Egia al da onddoak desagertzen ari direla?

Jarraian erakusketako pasarte batzuk dituzu ikusgai;

Audioa: Joxepo Teres "Golindo nire mentore izan zen mikologiaren inguruan"

Martxel Aizpurua "Golindo"ren erakusketari buruzko azalpenak ematen
Aurtengo natura asteko erakusketak "gau beltzarekin" bat egin zuenez, ez oiko irudi bitxi batzuk ere suertatu ziren
Urtero bezala, erakusketako perretxikoak ederki zailkatuta zeuden, aurten erreka bazterreko onddoei egin zaie aipamen berezia.
Eta nola ez, erakusketa osoa panel informatiboz ornitua zegoen, berauek onddoek naturan duten funtsio ugari ederki adierazten zituzten.


2021(e)ko irailakren 13(a), astelehena

"100 DIAS DE SOLEDAD" DOKUMENTAL SOLASALDIA BIOLOGIAN DOKTOREA DEN AITOR GALARZA NATURZALEAREKIN

Irailak 28an, asteartea-19;00etan, Zarauzko Modelo aretoan izango den dokumental-solasaldian, mendizale eta argazkilaria den José Díaz ek 100 egun Asturiasko mendietan (Redes parke naturalean) era bat bakarrik igarotzean izandako bizipenak ekarriko dizkigu pantaila aurrera.. Berak betidanik izan duen utopia bat benetakoa izatea bihurtu duelarik.

José Díaz
Dokumental honen beste helburuetako bat gizateriaren eta naturaren arteko oreka hauskorraz  hausnarketa egitea da. Bide batez naturaz gozatzea ere bai, ziur baitago gizarteak naturarekin kontaktua oinarrizkoa eta beharrezkoa duela.
José Diaz, grabaketarako erabili zuen materiala garraiatzen.

Berak dio pertsona aktibo batek ezin duela osasuntsu izan naturarekin gutxieneko harremana izan gabe. Era berean  behar baino askoz material gehiagorekin bizi garela egiaztatzeko erronka ere izan duela dokumental honetan, austeroago izan behar genukeela dio. Beraz dokumental ikusgarri baten aurrean gaudela esan genezake.

Dokumentaldiaren ondoren  Biologian doktorea den Aitor Galarza naturzalearekin solasaldia izango da.  Hainbat lan zientifiko eta libururen egilea da, besteak beste, urte luzez Euskal herriko ornitologoentzat erreferente izan den "Abifaunaren banaketa espaziotenporala euskal autonomi elkartean"  lan bikainaren egilea da. Aitor Galarza, gaur egun Bizkaiako basozain izateaz gain, Aranzadi elkarteko kide ere bada eta proiekto askotan dago murgildua, besteak beste Urdaibaiko paduretan arrano arrantzalea berriro sartzeko proiektuaren zuzendari teknikoa da eta urte luzez kaioak aztertzen diardu.

Urdaibaiko arrano arrantzalea tarteko Aitor Galarzari egindako elkarrizketa bat.


2021(e)ko abuztuakren 8(a), igandea

JOSE LUIS "GOLINDO" ETA ANE MIRENI EGINDAKO OMENALDIA

Uztailak 24an Laurgaingo parke naturalean, Jose Luis “Golindo”ri eta Ane Mireni egin genion omenaldi unkigarrian, Begoñi Arriarcek hartu zituen irudi batzuk dituzue ondoren;
Omenaldian, Golindo eta bere emaztea Ane Miren gogoratu genituen eta Arkamurka elkartekoez gain besteak beste familiartekoak, lagunak, Arantzadi zientzia elkartekoak zein Pagoeta mendizale elkartekoak izan ziren bertan.Txistulariak lagun genituela denon artean Imanol Larzabalen "mendian gora haritza" abestu genion. Eta Golindoren biloba batek agurra dantzatu zion, bere omenez Laurgainen landatu genuen gorostia zein bertan itsatsita geratu den eserleku eder eta oroigarri plaka baten aurrean. Bukatzeko, lagunartean mokadu bat jateko aukera ere izan genuen.

2021(e)ko maiatzakren 21(a), ostirala

Hondakinen kudeaketa arduratsua: Zaldibarkoaren irakaspenak, Ahoztar Zelaietaren eskutik


Ekainak 15, asteartea-19;00etan, Zarauzko Modelo aretoan izango den dokumental-solasaldi honetan Ahoztar zelaietaren eskutik " Zona cero " liburuaren aurkezpena izango da. 

2020ko otsailaren 6an, Zaldibarko (Bizkaia) zabortegi batetik zetozen milioi erdi metro kubiko lur eta zabor baino gehiagok A-8 autobideko errei bat inbaditu zuten eta ondorioz Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze zabortegiko lur-jausi azpian lurperatuta geratuko zituen. Hortik aurrera, tragediaren handitasuna areagotu baino ez zen egin; Istripuaren ondorioz hainbat sute sortu ziren zabortegian, inguruko bizilagunak beren etxeetan giltzapetu egin zituzten eta oso arriskutsuak diren substantziak daudela jakinarazi zitzaien bertaratu ziren larrialdietako langileei. 

Ahoztar Zelaieta kazetariak, bi langileen heriotzak bultzatuta, hondamendiaren zergatiak argitzen saiatzeko  ikerketa bat jarri zuen martxan. Bertan hondakin arriskutsuen kontrol eza, hirigintzako espekulazioa, enpresa pribatuaren eta erakunde publikoen arteko ate jiratorioak eta abar izango ditu izpide

2021(e)ko maiatzakren 1(a), larunbata

JOSE LUIS ALBIZU, “GOLINDO”

Jose Luis Albizu, “Golindo”, hil zaigu. Ohikoa da loreak botatzea hil denaren omenetan. Gureak ezin zuen bestela izan. Idatzi honetan gogoan dugun Golindoren argazkia egitea dugu helburu, Arkamurka Elkartetik ateratakoa.

Izadi Taldearen sortzaileetakoa izan zen (gero izena aldatu eta Arkamurka Natura-Elkartea bihurtu zena) duela 52 urte. Vista Alegreko Garaje batean bilerak egiten hasi eta apurka-apurka mikologian zaletzen, ikasten joan zen hango eta hemengoekin harremanduz mikologia arloan punta-puntako aditu izatera iritsiz. Bere lanbideak ez zuen ikusirik zaletasun hauekin, Zarauzko Lizundia tela-fabrikan egin baitzuen lan. Bizipen hark ere ekarri zuen sokarik bestelako eremuetan, Golindoren eskuzabaltasuna agerian gelditu baitzen, beste behin ere, Gaztetxe bihurtu zen lantegi haren azpiegiturak gazteei erakusterakoan.

Gure taldera bueltatuz, Izadi eta Arkamurkaren historian beste lagun handi bat izan zuen bidekide, Manuek Beloki. Biak izan ziren elkarte hauen gidari urteetan eta urteetan. Bien arteko harreman sendoa dela eta, une triste hauetan besarkadarik estuena eta sentituena bidali nahi diogu Manueli.

Lortu zuen ezagutza ez zuen berarentzat gorde, astero zabalik zituen ateak perretxikozaleei ale jangarriak eta ez-jangarriak bereizten erakusteko. Zenbat herritar ez ote da pasa bere aholkuak jasotzera!

Astero-astero hamarkadatan joan zen Donostiako Aranzadi Zientzia-Elkarteko mikologia saileko bileretara, lanetik atera ondoren. Horrela janzten da pertsona, saiatuta. Han izan zuen harremana Euskal Herriko mikologo guztiekin eta baita Frantziako beste mikologia-taldekoekin ere. Famatuak ziren denen artean egiten zituzten ibilaldi mikologikoak. Aranzadin bere lagunik handiena Xabier Laskibar (2019an zendua) mikologo handia izan zuen. Xabier gehienetan, baina Jose Luis ere bai batzuetan, Donostiako Ospitaletik deituak izaten ziren perretxikoz intoxikatutakoak artatu eta antidotoak ezartzera.

Arkamurka Elkartea Aranzadi baino apalagoa bazen ere, denen gainetik maite zuen gurea. Gureari eskaini zion ardurarik handiena. Ez zuen huts egiten asteroko bazkide-bilkuretara, egoitzako paretan zegoen bere argazkiari ez ziola bueltarik eman nahi, gogorarazten zigun beti. Arkamurkako hitzaldi, ekitaldi, erakusketa eta abar guztietan beti han izaten zen, entzuten (eserleku finkoa zuen gure aretoan), antolatzen eta laguntzen.

Buru-belarri, bera eta ingurukoak mugitzen zituen urteroko perretxiko-erakusketa antolatzeko: perretxikoak bildu, sailkatu, mahaietan ipini, zaindu, bisitariei erakutsi, … Pandemiaren giroan ere, bere beldur eta guzti, ez zen iazko urriko erakusketara bisita egin gabe geratu.

Ez zuen bere ezagutza berarentzat gorde, gorago esan bezala, herritarren artean banatu zuen etengabe. Azken urteetako lan handi bat ere utzi digu Josepo Teresekin batera egindakoa: Urola Kosta Bailarako Perretxikoak liburu mardula. Liburu hau egitean hilabete asko pasaz, akitu arte jardun zuen, berak zioen bezala, bere bizitzako aldirik nekagarriena biziz. Ikustekoa da liburua, bertako argazki eta testu bikainekin. Zaletua aditu bihurtuta, ikertzaileek egindakoen inbidiarik gabeko lana, guztion gozagarri.

Ez zuen mikologia bakarrik landu, sasoi batean tximeletekin ere izugarrizko lana egin zuen, bilduma bikaina osatuz. Tximeletak eta euren krisalidak nola jaso erakutsi zigun, haienganako miresmena sortuz. Hasten zen hartan sakontzearen aldekoa zen.

Azken urteotan bestelako lanetan ikusi dugu lanean, fin, Jose Luis: genealogia eta historia izan ditu ikergai. Abizenetatik eta jaiotetxeetatik abiatuta, hango eta hemengo kontu zaharrak, galdutako istorioak eta ahaztutako izenak berreskuratu ditu. Berak aurkitu zuen Oñatiko artxibategian Zarauzko artelatzari buruzko agiririk zaharrena ere.

Bere familiaren erroetaraino joanda, ez zen horretan gelditu. Zeregin horretan ikasitakoak ere ingurukoekin partekatu nahi izan zituen eta berari esker, hainbatek bere arbasoen nondik-norakoak ezagutu dituzte. Ikasitakoa erakusten, beti, Golindo.

Badakigu bere zaletasunarekiko ardura berarekin eta handiagorekin zaindu zituela bere familiarekiko loturak. Familiartekoei gure doluminik sakonena adierazi nahi genieke. Bestalde, ordea, badakigu, bere zaletasunean familiartekoak izan zituela euskarri eta laguntzaile. Horregatik, gure eskerrik beroena familiakoei Arkamurka Elkartearen partetik, eta herritarren partetik ere bai, noski.

Izkina askoko hutsunea utzi digu Jose Luisek; ustekabean utzi gaitu. Lanak izango ditugu hutsune hori betetzen, bidea berak hainbat urtetan ezin hobeto erakutsi digun arren. Beti gogoan.

Zarauzko ARKAMURKA Natura-Elkartea

2021(e)ko apirilakren 19(a), astelehena

Ostegun honetan, 20;15 tan, Marteri buruz izugarri dakien Iñaki Ordoñez Etxeberria-ren hitzaldia on-line bidez jarraitzeko sartu beheko link honetara;

https://jitsi.eus/ArkamurkaAstronomiaJardunaldiak

Gure Lur planetaren auzokide, Martitza edo Marte planeta dugu. Gauez begibistaz ikusi daitekena eta oso aspalditik ezaguna dena. Gizakiak betidanik izan du harekiko erakarpena: zeruan egiten zuen ibilbide berezia zela eta hasieran, lehen teleskopioekin begira hasi zirenean eta baita gaur egun ere dauzkagun teknologia onenekin aztertzen hasi garen hontan.

Aurtenago Astronomia Aste murriztu honetan Marte planeta izango dugu hizgai.

Lehenengo jardunaldia Modelo Aretoan izango da.


Apirilak 27, asteartea

Exomars misioa: lehen eta orain

Exomars misioa Europako Espazio agentziak abiatutako programa bat da. Orain artean gorabehera desberdinak izan ditu, baina aurrera darrai. Dokumental motz baten bidez hastapen eta helburuen zertzelada batzuk ikusiko ditugu eta ondoren, mahai inguru baten bidez, gaurko egoera aztertuko dugu.

Arkamurka Natur Elkarteko kideen eskutik

Modelo Aretoan 19:30tan


Ondoren, Marteri buruz izugarri dakien Iñaki Ordoñez Etxeberria ekarriko dugu, baina oraingo honetan hitzaldia on-line izango da. 

https://jitsi.eus/ArkamurkaAstronomiaJardunaldiak

estekaren bidez ikusi ahal izango da. Ordenagailua pizteko esfortzu txikia egitera animatzen zaituztegu, trukean saio ederra izango bait duzue eta zeuen zalantza eta kuriositateak zuzenean galdetzeko aukera.

Jueves, 29 de abril

Exploración espacial en Marte (Espazio-esplorazioa Marten)

Se realizará un pequeño repaso a la historia de la exploración de Marte, desde las primeras observaciones usando sencillos telescopios, hasta las últimas misiones espaciales que han aterrizado sobre el planeta rojo. Cada avance en los instrumentos de observación o cada nueva misión que ha llegado a Marte, nos ha permitido descubrir nuevos aspectos de este planeta, mostrándonos facetas fascinantes de un mundo al que esperamos que en breve pueda llegar la humanidad.

Hitzaldian Marteko esplorazioaren historiaren errepaso txiki bat egingo da, teleskopio arruntak erabiliz egindako lehen behaketetatik hasi eta planeta gorrian lurreratu diren azken misio espazialetaraino. Behaketa-tresnen aurrerapen bakoitzak edo Martera iritsi den misio berri bakoitzak planeta honen alderdi berriak aurkitzeko aukera eman digu, gizateriaren etorrera laster ikus lezakeen mundu baten alderdi liluragarriak erakutsiz.

Hitzaldia gazteleraz izango da.

Iñaki Ordoñez Etxeberria, Iruñako Planetarioko ikertzailea

20:15etan streaming bidez

https://jitsi.eus/ArkamurkaAstronomiaJardunaldiak

Biak ala biak goxatzeko aukera paregabeak. Modelo aretoan eta on-line ere, zuen esperoan gauzkazue.



2021(e)ko apirilakren 15(a), osteguna

Ardiak mugitzen ari da otsoa

 

Zarauzko Udalean EAJk mozio bat aurkeztu berri du, Enbak eta Gipuzkoako EHNE sindikatuek eskatuta, Udalak mendiko abeltzaintzarekin konpromiso tinkoa azaldu zezan, konpromiso horretan sartuko litzatekeelarik otsoaren populazioa kontrolatzeko ehiza baimentzea. EAJren aldeko botoekin onartu zen mozioa, PSE eta Ahal Duguren kontrako botoekin eta EH Bilduren abstentzioarekin.

Otsoa badator, Burgos aldetik mendebaldeari dagokionez eta Pirinio aldetik ekialdeari dagokionez. Euskal Herria gertatuko da bi populazio horien arteko korridore. Mozio honen onarpenak legezko inolako eraginik ez duenez, gure  iritziz, mozioak lortu nahi zuena da, kontserbazioaren aldeko gertaera honen aurka jartzea gizartea, lehen sektorea batik bat.

Oraingo eztabaida honek badu alde positibo bat, eta da, otsoaren gaia garaiz tratatzen hasi garela, gertaera honetaz jabetzeko, balorazioak egiteko eta neurri egokiak hartzeko denbora asko beharko baita.

Arkamurka Elkartearen ustez, otsoaren etorrerak onurak ekarriko ditu Euskal Herrira. Azken mendeetan desagerrarazi ditugu gure artetik bai herbiboro handiak (basahuntza, oreina, orkatza, basurdea (orojalea)) eta karniboro handiak (otsoa eta hartza). Gogor jo ditugu txikiagokoak ere: azeri, lepazuri, erbinude, arrano, zapelatz, etab. Gogoan ditugu animalia horiek harrapatzeagatik udaletan edo baserrietan sariak ematen ziren garaiak.

Garaiak aldatzen ari dira eta, gaurko zientziaren ikuspegi sakonagotik, badakigu suntsitutako katebegiak berreskuratzeak oreka handiagoa ekarriko duela gure geografiara.

Jakin badakigu, Zarauzko udal plenoan entzun genuen katastrofismoa alde batera utziz, abeltzaintzaren birmoldaketa beharrezkoa izango dela otsoarekin batera bizitzeko: aziendak gauez bildu; itxiturak eraiki; gauezko zaintzaileak kontratatu; zakur mastinak erabili; etab. Birmoldaketa hau erabat diru publikoz finantzatu beharko da, otsoak sor ditzakeen kalteak ere bai noski, onurak ere gizarte osoarentzat direlako. Lehen ere badakigu, Europa laguntzei esker bizi dela gure abeltzaintza eta baldintzen artean ingurumen kontserbaziokoak egoten direlako.

Jabetzen gara abeltzainen bizimodu eta ohiturak ere aldatu egin beharko dutela, adibidez, astebetean ezin izango dira artalde edo behorrak bildu gabe utzi mendian. Ohitura-aldaketa gogorra da edonorentzat eta hori ere ahal den leunena izan dadin parte hartu beharko du administrazioak. Administrazioak ez ditu lan berriak nahi, atzetik ez bada, edo  gizarteko eskaera erraldoia, edo bera baino goragoko agindua. Kasu honetan, espero dugu, mugitu beharko izango duela.

Pandemia garai honetan, jokabide negargarriak ikusi dira kaletar askoren aldetik landa-eremuan. Errespetu-falta itzela erakutsi dugu. Azterketa serio bat egin beharrean gaude. Otsoa etortzen denean, areagotu egingo da mendian izan beharko dugun errespetua eta arreta. Denok behar dugu birmoldaketa.

Hemen aipatu ditugun lan horiek guztiak daude otsoa etorri aurretik egiteko, eta Arkamurkaren iritziz, horretan hasi beharra dago buru-belarri, inplikatu guztiok elkar hartuta. Ez da bidezkoa, gure ustez, sektore baten mesedetan gizarte osoaren onura den otsoa tiroz botatzea, hanka gure lurraldean jarri orduko. Horrela konpondu nahian gabiltza basurde eta orkatzen ugaritzeak, ehiztarien nahien arabera uxaldiak antolatuz, edo ehiza-parada batzuen baimen-eskaera greba batez presioa jasanez.

Espero dezagun otsoaren presentzia ez etortzea tiro-hotsez (ofizial edo furtiboz) lagundua.

 

Zarauzko Arkamurka Natura-Elkartea

2021/04/11

2021(e)ko apirilakren 9(a), ostirala

ZARAUZKO JARDINETAKO ORKIDEAK

Juantxo Unzuetak egun hauetan Zarauzko jardinetan aurkitu dituen orkideen zerrenda duzue hemen behean. Orkideak landare ezagunak dira lore oso deigarriak dituztelako;Izan ere, lorearen petaloak animalien antzekoak diren egiturak osatzeko eraldatzen dituzte. Badira hegazti(kolibriak) edo saguzarrak erakartzen dituzten orkideak, baina orkidea espezie ia guztiak intsektuek ernaltzen dituzte, esaterako erleek, tximeletek eta liztorrek. 





Zarauzko 20 zonaldetan dauden 18 orkidea mota; 

Landare oso sofistikatuak dira, Charles Darwin bera konturatu zen orkideak eta intsektuak elkarrekin eboluzionatu dutela.
Zarauzko lorategietako belar mozketaren maiztasuna dela eta, loratzen ikusteko  eta landareak identifikatzeko  zailtasuna izaten dela azpimarratu behar da.
Gorriz daudenak obra aurretik zeuden orkidea kopurua da eta beltzez daudenak berriz aldamenean gelditu direnak.


Beste zerrenda  hau berriz, Zarautz eta Aia inguruan ikusitako beste 21 orkide espezie ezberdinen zerrenda da eta gorriz ale gutxi daudenak izango lirateke.