2026ko martxoaren 12tik 14ra
Bagatoz beste behin proposamen berri eta freskagarriekin.
Askotan unibertsoa finko eta geldirik dagoen gauza bat dela iruditzen zaigu, baino beti daude gauza berriak zientzia azterketa aldetik edota behaketa aldetik ere. Berriak edo ezohikoak. Aurtengoan ere guzti horietarik batzuk ekarri nahi dizkizuegu.
Zientziaren alorrean ematen ari den eztabaida baten berri ematen hasiko gara. James Webb teleskopioak berriki egindako neurketa batzuk direla eta sortutako eztabaida interesgarri baten berri ematen hasiko gara.
Eta behaketa aldetik laster gure inguruan guztiz ezohikoak izango diren eklipseei buruzko informazioa ere ekarriko dizuegu.
Bidaiatxo bat ere egingo dugu gure eguzki sisteman zehar; lasaia, dibertigarria eta kuriositate txikiz betea.
Eta ohikoa dugun gaueko behaketa ere izango dugu, noski.
Esan bezala, aktualitatez beteriko menu freskagarri hau probatu nahi baduzu, zatoz!
Martxoak 12, 19:00tan
Arkamurka Natura Elkartearen aretoan (Sta Marina kalea 2, 2.)
Ander Gonzalez de Txabarri
Arkamurka Natura Elkarteko kidea
Krisia? Zer krisi?
Zerbait ustelduta dago Danimarkan astrofisikan. Duela mende eskas bat, 1924an, Edwin Hubble astronomo estatubatuarrak munduaren ikuspegia goitik behera aldatu zuen: Esne Bidetik haratago beste galaxia batzuk bazirela aurkitu zuen. Bost urte geroago, aurkikuntza are harrigarriago bat egin zuen: galaxia horiek guztiak gugandik (eta elkarrengandik) urruntzen ari zirela konturatu zen. Unibertsoa ez zen estatikoa, hazten ari zen!
Aurkikuntza hartatik hona, astrofisikariek grina handiz aztertu dituzte "izar-hiri" hauek. Gaur egun, badakigu nolako tamaina eta forma duten, haien adina zein den eta denboran zehar nola eboluzionatu duten. Hala ere, galdera bakar batek gaur egungo kosmologia kolokan du: zein azkar ari da unibertsoa zabaltzen?
Harrigarria bada ere, lehen begiratuan neurketa “sinplea” dirudien arren, azken hamarkadetan arazo honek zientzialariak buruhauste handi batean mantendu ditu. Teknika desberdinak erabilita, bateragarriak ez diren erantzunak lortzen dira.
Bi neurketa horien arteko arrakalari “Kosmologiaren Krisia” edo Hubbleren Tentsioa deritzo. Ez da akats txiki bat; gaur egun fisikak duen misteriorik sakonenetako bat da, gure unibertsoaren funtzionamenduari buruzko oinarrizko zerbait ulertzen ez dugula esan nahi baitu.
Hitzaldi honetan, krisi honen jatorriari eta esanahiari buruz hitz egingo dugu. Azalpen posibleak aztertuko ditugu —fisika berri baten atarian ote gaude?— eta kontraesan honek zientziaren funtzionamenduari buruz zer irakasten digun eztabaidatuko dugu.
-------------------------------
13 de marzo a las 19:00
En el local de Arkamurka Natura Elkartea (Sta Marina kalea 2, 2.)
Esteban Esteban
Expresidente de la Asociación para la Enseñanza de la Astronomía
Los extraordinarios eclipses de sol de los próximos 3 años
El famoso astrónomo francés Camille Flamarion dijo en una ocasión que un eclipse total de Sol es el fenómeno más espectacular que la naturaleza nos puede ofrecer, y todo el mundo debería ver alguno en su vida; afirmación que es compartida por muchos aficionados a la astronomía. No es solo la forma especial que va adquiriendo el disco solar al ir siendo ocultado por la Luna, el llamado “sol negro” o la visión de la corona solar en la única circunstancia en que es posible, sino fundamentalmente la breve noche durante el día: Un cambio brusco y sobrecogedor de iluminación que se producirá aunque esté nublado.
Este próximo verano, el 12 de agosto, podrá verse uno de estos eclipses desde diversas zonas de la Península Ibérica. Desde la costa guipuzcoana solo será parcial, pero en zonas del Suroeste de la provincia misma, así como en la mayor parte de Bizkaia y toda Álaba habrá un intervalo de totalidad y podremos movernos por nuestro entorno buscando el lugar idóneo. Pero solo un mapa no será suficiente porque el eclipse se producirá por la tarde y la totalidad ocurrirá con el Sol ya a baja altura, por lo que se darán indicaciones en la charla para conocer de antemano si un lugar es adecuado.
Este eclipse ha despertado mucho interés por varios motivos. Por una parte hace 160 años que no es visible algo igual desde aquí, y prácticamente la península Ibérica será la única zona del mundo habitado en que pueda verse, aparte de Groenlandia e Islandia, habiéndose estimado en unos 10 millones de personas extranjeras que vendrán aquí a observarlo.
Además en diferentes zonas de la península se producirá un segundo eclipse total un año después y otro anular año y medio después, en enero de 2028. Esta circunstancia es totalmente excepcional ya que no ha ocurrido nunca en la península, al menos desde hace 3000 años en que hay estudios.
En la charla se darán datos, explicaciones de cómo se producen estos fenómenos, algunas curiosas circunstancias en cuanto a su periodicidad, cuándo y por qué ocurren, las llamadas “estaciones de eclipses”, simulaciones de los mismos, y sobre todo cómo se puede observar con diferentes instrumentos o medios tan curiosos como las sombras de los árboles, y cómo observarlos con seguridad.
------------------------------------------
Martxoak 14, 17:30tan
Arkamurka Natura Elkartearen aretoan (Sta Marina kalea 2, 2.)
Josu Gonzalez
Ilatargi Astronomia Taldeko kidea
Eguzki-Sistema ezagutzen
Eguzki Sistemaren inguruko hitzaldi bat izango da, baina modu dibertigarri batean. Ilatargi Astronomia Taldearen Ilatargi X espazio-ontzira igoko gara, eta Eguzki Sisteman zehar bidaia bat egingo dugu: Lurretik abiatuta, Eguzkira hurbilduko gara, planetaz planeta bidaiatuz, Neptunoraino iritsi eta handik berriz etxera itzultzeko.
Zientzia egongo da, noski, baina publiko orokorrari zuzenduta. Umeentzako keinuak egongo dira, baita helduentzat ere. Azken finean, helburua argia da: jendeak zerbait ikastea eta, aldi berean, ondo pasatzea.
9 urtetatik gorako edonorentzat egokia izateko prestatu dugu. Beraz elkarrekin familian etortzea proposatzen dizuegu astronomiarekin batera tarte eder bat pasatzeko.
Eguzkitik Neptunora, Galileo Galileitik Carl Saganera, bidaia espaziala izango da, baina baita bidaia historiko eta emozionala ere, zientzia eta jakinmina oinarri hartuta.
Gure lekua Unibertsoan ulertzeko gonbidapena.
----------------------------------------
Martxoak 14, 19:30tatik aurrera
Torreoiaren goikaldeko solairuan
Arkamurka Natura Elkartea eta Ilatargi Astronomia Taldea
Gaueko behaketa
Aurreko urtetan bezala, eguraldia lagun badugu, Torreoira hurbilduko gara gaueko zeruak eskeintzen diguna behatu asmoz. Aurreko urtean ilargi handi eder bat izan genuen ikusgai, baino aurtengoan dexente gutxiago argituko digu; beraz beste zenbait elementu behatzeko aukera aprobetxatuko dugu.
Artizarra ikusgai izango dugu eta baita Jupiter planeta ere. Gainera Jupiter planetaren Europa satelitea bere atzetik desagertzen ikusten saiatuko gara; 20:47ak inguruan gertatuko da hori.
Hortaz gain zenbait nebulosa, kumulo eta galaxia ikusten saiatuko gara denborak eta lainoek ematen dizkiguten aukeren arabera.
Torreoiko goiko solairuan bizpahiru teleskopio jarriko ditugu guzti hauek ahalik eta ondoen ikusteko. Begibistaz ere saiatuko gara gaueko zerua hobeto ezagutzen eta horretarako informazio orritxo batzuk banatuko ditugu ikusgai dauden konstelazioak eta behatuko ditugun gainerako elementuak zeruan kokatu asmoz.
Eta noski, gu azalpenak emateko prest, beti bezala: etorri behatu eta galdetu!
