2018(e)ko urtarrilaren 23(a), asteartea

Santoñara (2017-12-29) hegaztiak ikustera egin genuen irteeraren kronika

Santoñako irteerarako oso eguraldi txarra zegoenez , Santoñako “La arenilla” behatokitik hasi ginen txoriak ikusten. Egia esan, eguraldia oso ona egin zigun eta eguzkia ere atera zen. Denak elkartu ondoren  Bizkaiako lagun batzurekin batera  hasi ginen padura handiari begirada bat ematen. Bertako behatoki haundienetik hainbat hegazti ezberdinei errepaso eder bat emanez. 

Ondoren Kolindres herrira joan ginen, marea gora datorren bezala limikoloak bertan pilatzen joaten direlako. Argazkietan ikusten den moduan leku gutxi edukitzen dute bertan egoteko, beraien artean mugimendu handiak izaten direlarik leku bila eta ura gehiegi igotzen denean, atzeko espigoi luzera aldegiten dute.



 Txirri arruntak dira argazkian azaltzen direnak. Talde handi hauetan mugitzen direnean, harrigarria da nola ez duten elkar talka egiten, eta aurrekoak bira egiten duenean denak batera egiten dute. Nola egingo dute denak batera?
 Ura goian dagoenean igerilariak gelditzen dira bakarrik. Ahate Ahate txistulariak eta beltxarga arruntak dira goiko argazkian ikusten direnak.

Marea igo ondoren Itsas mikak lekua bilatu ezinik.
 Aurten, ohizkoa ez den animali hau ikusi genuen. Uhandre marmolaria. 
 Pasealekuaren atzean dagoen putzu honen ondoan ikusi dugu Uhandre marmolaria
 Kolindres atzean utzita, Cicero aldera joan ginen, baina ondoren orain artean ezagutzen ez genuen leku batetara joan ginen. Egurrezko pasarela bat dago bertan eta inguru honetan ikusi genuen denontzako hegazti berria zena. Kurlinta bekaindun amerikarra da bera, hegazti honek bertoko kurlinta bekainduan baino bekain markatuagoak ditu eta ipurgaina iluna. Txori asko ikusten dira pasarelako ezkerreko azpikaldean eta hauen artean zegoen amerikar hau ere.
Kurlinta bekaindun amerikarra
 Hau izaten zen irteerako momentu lasaietako bat,  jatordua. Eguraldi oso txarra zegoen iragarrita aurreko egunetan, baina "bete-betean asmatu zuten" oraingo honetan ere zeren 9¨00tatik aurrera ateriuneak eta eguzkia izan genuen.
Giro onarekin hamaiketakoaz disfrutatzen
 Bazkaldu ondoren  kartzela dagoen ingurura joan ginen, baina lasai barrura ez, ez eta inor bisitatzera ere, baizik eta kanpoan dauden putzuak behatzera. Eskerrean ikusten den pinua, Pinus equisetifolium Pinu Australianua da eta bere hostotxoak (horratzak) azeri buztanaren antza dute.

Eneko Azkue irteeran ikusitako guzia apuntatzeko denbora hartu ezinik

 Kartzela barrutik zapelatz arrunta Enekori begira. “ Ez naute ikusi ero hauek” esanaz
 Hau da kaosa, batzuk eskerrera begira, besteak eskubira, aurrera, atzera, Eneko zerbait entzun nahian. Nola pasako zaigu ba ingurutik txoriren bat ikusi gabe? Putzu hauetan  egoten diren ahate garrantzitsuenak murgilariak dira. Putzu sakonera handikoak gustoko dituzte eta ur azpira murgilduta bilatzen dute bere janaria.
Ezkerrekoa Murgilari mottoduna da eta eskubiboa berriz murgilari arrunta
 Murgilari arrunt arra eta emea deskantsuan.
 Urteak dira leku honetan kopeta zuri zuria ikusten genuela (ezkerrekoa), baina aurten gure arridurarako bigarrengo zuri bat ere agertu zen


 Kartzelatik Santoñara joan ginen eta berton bukatu genuen eguna. 
 Txilinporta lepobeltza ere arrunta da Santoñako portuan. Putzuetan egoten den arruntena txilinporta txikia izaten da baina aurten ikusi dugun hegazti arraroen artean txilinporta lepogorri izan dugu..Bere  argazkirik ez dugu baina, bera bereizteko, begien gainean izaten duen bapateko beltzunearen bidez eta masaila zuriarengatik bereizten da ondoen. Argazkikoari berriz ez zaio masail zuririk ikusten eta gainera begitik behera ere beltzunea du.  
 Orain dela gutxi arte, branta musubeltz hauetako bat ikusten genuenean pozez saltoka hasten ginen, orain berriz, Santoñako paduran urtero multzo ederrak geratzen dira negua pasatzen. Zoostera nooltii eta Zoostera marina  dute jateko gustoko eta padura hauetan asko dago, gure kostaldean zoritxarrez berriz oso gutxi eta Z. marina  ez dagoelakoan nago. Beste antzarrek belarra jaten dute eta larreetan elikatzen dira, baina lotarakoan ur inguruak edo lakuak dituzte gustoko.
 Kaio beltza
 Mokozabalak
Beste mokozabal talde bat.
 Belea
 Araba zozo pikarta
 Ipar ahateak
 Ubarroi mottoduna
 Santoñako portua eta atzean ikusten dena Laredo da
Hona hemen egunak eman zizkigun momentu berezietako batzuk; laino multzo xelebrea.
Eguna Ondo aprobetxatu ondoren etxera bueltatu behar, hori bai, lagun artean egun ederra pasata eta denok dugun ezaugarri batez disfrutatzen, Izadiaz eta bereziki txorietaz.

Gure partez eskerrikasko egun pasa honetara azaldu zinaten denoi!!!

Aitor Leiza.

2017(e)ko azaroaren 30(a), osteguna

ZARAUZTIK OÑATIKO ARAOTZ AUZORA EGINDAKO IRTEERAREN KRONIKA


Oñatiko naturzaleen eskutik zein Juantxo Unzueta eta Aitor Leiza gidari genituela Araotz aldeko paraje zoragarrian goiz pasa ederra bota genuen igande goizean. Aizkorri, Zaraia eta Elgea bailaren artean hondoratuta dagoen Jaturabe izeneko arroil ezkutu baten ondoan dago kokatua bera. Mendebal aldera Orkaitzegieta mendia aurkitzen da eta bertara joateko bidean aitzulo moduko begi zulo haundi baten ondotik igarotzen zera. 
Zulo honetako lurrean asun mintzakara (Urtica Membranacea) mota berezi bat ikusteko aukera izan genuen, orain dela 150 urte baino gehiagoan Gipuzkoatik desagertuta zegoela pentsatzen zen bainan orain gutxi Oñatiko naturzaleek berriro aurkitzea lortu zuten bertan.

 Berezitasun honetaz gain badira beste bitxikeria batzuk inguru honetan eta horien berri Oñatiko natur zaleek eman ziguten. Gardatxoa (Timon lepidus) izango litzateke bera, Gipuzkoarako ere lehen zita izango litzateke hau, penintsula iberiarrean dagoen musker haundiena da bera. Berezitasun hauetaz gain bezteak beste Gipuzkoan dagoen sai arre kolonia haundiena ere bada bertan. Naturaz gain kondaira askoko ingurua degu bera, Lope de Agirre abentura zalea ere bertan jaiotakoa da, berau hegoamerika konkistatzera joan zirenean espainiako FelipeII erregeari oldartu egin zitzaion bera errege izateko nahian, bere esanetara zituen gerrilari batzuekin batera eta ondorioz espainiako erregeak bera arrapatzeko bere atzetikan milaka kilometro eta denbora luzez ibili ondoren Venezuelan arrapatu eta erahil egin zuten. Santa Krutz apaiz karlistak ere ezkuta leku bezala ibili zuen inguru malkartsu hau liberalak bere atzetik zituenean. Beraz natura zein istorio haundiko lekua dugu berau. Jarraian dituzue bertan atera genituen argazki sorta hau.
Araotzera iritxi berritan, Aitzuloko mendia atzean degula.
Mendi irteerako lehen maldei aurre egiten,
Zulo honetako lurrean asun mintzakara (Urtica Membranacea) mota berezi bat ikusteko aukera izan genuen, orain dela 150 urte baino gehiagoan Gipuzkoatik desagertuta zegoela pentsatzen zen bainan orain gutxi Oñatiko naturzaleek berriro aurkitzea lortu zuten bertan. 
Aitzuloko beste ikuspuntu batzuk
Aitzuloan barrena taldekideekin
Udazkeneko koloreak bizi bizi zeuden, Orkatzategi mendia da hau.
Goiza oso lainotsua izan genuen
Sai arreak (Gyps fulvus) Aitzuloko arroiletan beraien hegoak eguzkitan berotzen
Aitzulora iritxi arteko maldak nahiko pikoak ziren, inguru hau lurrazal meheko eremua izanik urritz zuhaitza da nagusi.

Igoeraren beste irudi bat
Behin ipar ixuri aldetik hego ixuri aldera pasatu ginenean pasaia zein landaretza asko aldatu zen.

Martxelek iparra, hegoa eta beste hainbat konturi buruzko azalpenak ematen
Beste Sai arre (Gyps fulvus) bat 
 Oñati inguruan genbiltzala txantxikuak ezin falta ba..... Txantxikua izatera iristeko bidean metamorfosi baten bidez brankeak izatetik haragi jale izatera pasako dira eta alga zein landaretaz elikatzetik, putzutik irten ondoren arnasa hartu eta txantxikuak  bihurtzen dira.
Oñatiko naturzaleak txantxikuai buruzko kondaira bat kontatzen
Asun faltsua (Lamium maculatum)
Mendiaren hegoaldeko bide gehiena euria zein laino tartean egin genuen
Pagadian barrena Urrexolako bidean
Juantxo beti bezala laguntzeko prestu...
 Ipurua (Juniperus communis )zuhaitzak ematen dituen fruituetatik ginebra ateratzen da.
Ipurua (Juniperus virginiana)zuhaitzaren beste irudi bat
 Hosto hauek Astigar (Acer jenerokoak) zuhaitzarenak dira bainan hosto bien arteko berezitasuna Aitorrek ondorengo bideoan ematen du
Aitor Leiza 5 eta 3 puntako hostoen arteko bereizketa egiten
 Basa erramua (Evonymus europaeus)
Basa erramuaren (Evonymus europaeus)fruitu bat
 Zozo beltz (Turdus merula) bat gabiraia edo aztoreak janda, Ugaztunen batek jana izango bazen, ez ziren horrein osorik izango lumak.
Belatxinga moko gorriek (Pyrrhocorax pyrrhocoraxhegaldi ederrak eginez bide lagun izan genituen ibilbidean zehar
Urrexola auzoa horrela ikusten zen mendian goitik begiratuta
Karraskiloa (Rhammus alaternus)
Arraskalatximini edo erratza izenez ezagutzen da landare hau, tximini zuloak garbitzeko zein erratz bezala erabili izan direlako deitzen zaio horrela. Liliazeoen familiakoa da bera
Kantauri ixuri aldetik hego aldera pasa bezain azkar erkametzak eta ametz zuhaitzak ugaritzen hasi ziren. Argazkikoa ametza(Quercus pyrenaica) dela ematen du. Nahiz eta batzuetan elkar hibridatu ere egite omen diren.
 Huntza (Hedera hibernica) bere fruituekin
 Gurbitzaren (Arbutus unedo) fruituak
 Gurbitza(Arbutus unedo)zuhaitz ederrak ere pasa genituen bidean.
Basa larrosa (Rosaceae sp)
Urrexola auzora iristen
Urrexola auzora iritxi ginen unea
Hamaiketakoa egiten Urrexola auzoan
Hamaiketakoa egin ondoren mendian behera
 Jaturabeko zubia

Jaturabe arroilean dagoen zubia zeharkatzen 
Jaturabe arroilak oso sakonera haundia du

 Garai bateko bainu etxe baten ondotikan ere pasa ginen, oraindik ere harriz egindako bainera ederraikusten dira bertan
 Bainu etxea izan zenaren beste irudi bat.
 Iblilbide gehiena laino tartean egin genuen

 Bukaerako ibilbidea uretako kanal baten ondotik egiten da
 Oñatiko naturzaleei, Iker, Aitor eta Mikeli gureganako eduki zuten prestutasunarengatik eskerrik beroenak eman nahi dizkiogu taldekide guzien partetik.
Mendi buelta egin genuen talde osoaren argazki bateratua