2016(e)ko irailak 26, astelehena

HITZALDIA: AZORE UHARTEAK

Aitor Leiza Zumaiar natura zaleak Azore uharteetara eginiko bidalian ikusi eta bizitako esperientziaren berri emango digu datorren astearte (2016-09-27) honetan, bere nahia bertan ikusitako animalia espezie, paisai edota landareak gugana gerturatzea izango da. Hitzaldia, arratsaldeko 20:15etan Arkamurkako lokalean (Santa Marina kalea 2) izango da. Behekaldean dituzue hitzaldian ikusiko diren irudietako batzuk.





2016(e)ko irailak 11, igandea

Hegaztien pasea behatuz Organbidexkara eginiko irteera (2016-08-28)

Organbidexkara joateko denera 7 lagun elkartu ginen (horietako bi Sanguesako lagunak). Zarauztik goizeko 7:30tan abiatu ondoren, 10:30tan iritsi ginen Organbidexkara. Egunaren zati haundi bat euripean pasa genuen eta Organbidexka bera ere laino artean zegoen. Panorama hau ikusita, Organbidexkan hamaiketakoa egin ondoren Larraineko mendatera joateko erabaki genuen, eta bai ondo asmatu ere zeren Larrainera joanda lainoa behean uztea lortu genuen. Baina ala ere harrapariek lainoaren gainetik argiago zegoenik ez zuten jakingo eta agian horregatik ariko ziren ale gutxiago pasatzen bertatik ere. Hau horrela ikusita Arbaiun eta Irunberrira joatea erabaki genuen, azkenerako hegazti zerrenda polita osatu genuelarik. Beste hegazti askoren artean, hegazti batzuk Larraineko mendatean ikusi genituen; Zuhaitz belatza,liztorjaleak kasu… , bidean berriz Ugatza edo Arrano sugejalea…, Arbaiunen, Malkar sorbeltzak, belatxingak…, eta Irunberrin Arrano txikia edo Sai zuria…. Hego isurialdean eguzkitsu zegoen eguna eta lagun arte giro onean pasa genuen eguna.

Larraine mendate gainean Ori mendia atzean dela

 Beheko argazkian ikusten den bezala, Organbidexkan (Iratiko txaletak) laino azpian geunden. Argazkia Larraine mendatetik aterata dago

Larrau erderaz eta Larraine euskaraz.


Ekialdeko mendilerroari jarraituz ibili ginen. Ezkerrean, Ori mendia dago.

Zuhaitz belatza oso urruti geratu zen.

Ez ohiko argazkiak dira hauek zeren normalean behetik gora ateratako argazkiak izaten dira. Beheko irudikoa Zapelatz listorjale bat da

Miru gorria, buztana bi puntekin duelarik.

Ugatzak, buztana sai zurien antzera izaten duen arren (puntan bukatzen da) dexente handiagoa da

Arbaiuneko zintzurrak oso handiak dira eta hainbat harraparientzako bizilekua bihurtu dira.

Argazki txarrak izan arren ezkerreko Arrano txikiak buztana karratua du, eta sai zuriak berriz buztana puntan bukatzen zaiolarik, Zikoinen (Amia moko) koloreak ere badituzte biek.

Belatz gorria ura edatera jaitsi zela dirudi.

Irunberriko zintzur eder honetan, sai arreak ziren nagusi.  

Buztangorri iluna

Sai arreak arratsalde partean labarretara lotara jaisten dira. 

Irunberriko zintzurrean Sai arre batek bi plastiko handi zituen hegaletan T30 jartzen zutena. Plastikoen kolorea horia eta letra beltzak zituen. Arratsaldeko 18:30inguruan ikusi genuen

Landareaz asko hitz egin genezake, baina gure artean ez ginen gogoratzen landare honen izenaz eta egia esan argazkiekin bakarrik zer motatakoa den jakitea zaila da.
 Euphrasia sp. motako landareak 9 mota ezberdin daude Euskal herrian

Carduncellus mitissimus Zumaian ateratzen den arren 1585 metrotara ere ikusi genuen.

Merendera montana (eskari lorea). Landare hau loratzen denean artzainak “merienda” jateko denbora gutxiago geratzen zaienarekin lotzen dute zeren arratsaldeak asko mozten diren garaian irtetzen  dira, horregatik gazteleraz “quitameriendas” deitzen zaie. 

Egunean zehar osatutako hegazti zerrenda doakizue ondoren;

Arrano sugejalea Aguila culebrera
Arrano txikia Aguila calzada
Zuhaitz belatza Alcotán
Belatz handia Halcón peregrino
Belatz gorria Cernicalo vulgar
Zapelatz listorjalea Halcón abejero
Miru gorria Milano real
Sai arrea Buitre leonado
Sai zuria Alimoche
Ugatza Quebrantahuesos
Eskinosoa Arrendajo
Belatxinga Grajilla
Belatxinga moko gorria Chova piquirroja
Belea Corneja negra
Erroia Cuervo
Enara arrunta Golondrina común
Haitz enara Avión roquero
Enara azpizuria Avión común
Sorbeltza Vencejo común
Malkar sorbeltza Vencejo real
Buztanikara horia Lavandera cascadeña
Mendi txirta Bisbita alpina
Ur zozoa Mirlo acuático
Txirriskil arrunta Verdecillo
Karnaba Jilguero
Buztangorri iluna Colirrojo tizón
Buztanzuri arrunta Collalba gris
Txolarre arrunta Gorrión común
Pitxartxar arrunta Tarabilla común
Haitz usoa Paloma bravía
Txoka Pardillo común

Belatxinga moko horia, Chova piquigualda (ez genuen konfirmatzerik izan, baina Ori mendiaren inguruan hauen tankera zuten talde handi bat ikusi genuen eta normalean espezie hau izaten da han ibili zalea eta horregatik pentsatsen degu espezie hau izatea)

Aitor Leizak osatutako kronika.

Maiatzean Zarauzko “Harralde txikira” egindako irteeraren kronikatxoa

 Eguna hego haize zakarrarekin hasi ginenez goiza petral xamar joan zitzaigun. Nahi genuen lekuraino marea jaitsi zain egon ondoren, tresna guztiekin bertaraino hurbildu ginen. Harriak altza eta azpian azaltzen ziren bizidunak aztertzen eta ahal zirenak baldeetara sartzen genituen bitartean, Aitor Leizaren adierazpen txiki batzuk entzun ondoren berriro bertan uzten genituen aurkitzen genituen bizidunak. Harriak lehen zeuden moduan uztea oso garrantzitsua da, hau egin ezean itzala behar duten bizidunak hiltzen direlako eta argia behar dutenak ere beste hainbeste.
Leku hontan Cragnon cragnon (izkira zuria) hondarraren itxura duen izkira, hartzen dugu etortzen garen bakoitzean. Bi aldiz mahats txorten beltzen itxura duen potxan arrautzak ere topatu genituen hemen. Bestalde Blenidoak, Gobidoak eta lapatiak sakonera gutxi eta korronte asko dagoen lekuetan bizi direrez, marearteko gune hau aproposa da arrain hauek aurkitzeko eta gainera nahiko arruntak dira berton.
Txangarra (Eriphia verrucosa )“txoaskina edo peludoa” eta bere oso antzekoa den Pilumnus hirtellus (baina oso neurri txikikoa)  ikusteko aukera ere izan genituen hemen.

Harralde txikiko bizidunekin gozatzen jarraitzeko, ondoren argazki sorta bat doakizue.

Lehen aipatutako, kabuxa mota desberdinek, harri azpitan jartzen dituzte arrautzak

 Oraindik jarri berriak izan arren, aurrexeago bi begitxo ikusiko zaizkie bola bakoitzeko.

Potxen arrautzak (Sepia officinalis). Arrautza bakoitzeko “soka” moduko batekin lotzen du.Potxa Zarautzen eta Txoko izen ofiziala.

Ocenebra erinacea maulioa ikusi genuen bere arrautzak jartzen . Kapsula horiak arrautzak dira.

Plantelmintoak, zizare planoak dira eta milimetro bat inguruko lodiera dute. Mota ezberdinetakoak izaten dira eta oso kolore politak izaten dituzte. Beheko hauek ez dira koloretsuak baina ugariak dira.

 Izkira zuria (Crangon crangon) hondar azpian ezkutatzen da eta hondarren kolorea hartzen du.

Zenbat daude?

Txangarra txikia (Pilumnus hirtellus

Harriei buelta eman ondoren nudibrankioak muki itxura du, baina uretan sartu ez gero, bere forma hartzen du (eskuineko gezi beltza eta azpiko argakia). Nudibrankio honen arrautzak borobilean dagoen zati zuria (gezi beltz txikia). Zare modukoa Briozooak dira (gezi gorria goian), eta ezkerrean lapazorriak, baina hauek gehienetan harri azpian bizi dira.

Harraldera joten garenean zapaltzen dugun lapa zorria. (Chthamalus stellatus)

 Sumendien itxura duen eta “kraterra “ ilez inguratuta dituen  Sycon ciliatum asko ikusi genituen esponja irteera honetan

2016(e)ko uztailak 30, larunbata

Andoni Ruiz Etxeberria Zarauztarrak Pagoetan aurkitu dituen harri-bitxiak

Andoni Ruiz Etxeberria argazkilari naturalistak urteak daramatza Zarautz inguruko natura argazkietan isladatzen eta oraingo honetan udaran Pagoeta mendian ateratako argazki sorta honekin datorkigu

Sai zuria (Neophron percnopterus)

Zapelatza (Buteo buteo)

Antzandobi arrunt (Lanius Collurio)

Berdantza horia (Embezira citrinella)

Okil berdea (Picus viridis)

Okil berdea (Picus viridis)

Pitxartxar nabarra (Saxicola torquata
 Pitxartxar nabarra (Saxicola torquata
 Pitxartxar nabarra (Saxicola torquata

 Uda txirta (Anthus trivialis)

2016(e)ko ekainak 20, astelehena

Itsasoa gaixo dago barraraino

Ozeanoen nazioarteko eguna zela baliatuz Arkamurkako taldekidea den Aitor Leiza Zumaiarrak mahai inguru batean hartu du parte berriki. Bertan Euskal herriko kostaldearen egoeraren erretratua egin dute urpekariek, biologoek, ingurumen adituek eta ekintzaileek. Eta gune babestuetan arrantza arte debekatuak erabiltzen direla salatu ere bai. HEMEN sartuta Bidatz Villanuevak Berria egunkarian mahai inguruari buruz osatutako kronika interesgarria bilatuko duzue.   


Ubarroi mottoduna, Zarautz inguruan kumatzen den azken hegazti urtar haundia babes dezagun

Ubarroi mottoduna (Phalacrocorax aristotelis) euskal kostaldean kumatzen den azken hegazti urtar haundia degunez, bere populizaio auskorraren zaintza berezia egin beharrean gaude Arkamurkako ornitologia sailekoak. Euskal kostaldean bere etorkizuna oraindik ziurtatu gabe dagoen arren pixkanaka bada ere populazioa gorako joeran hasi dela ematen du, nahiz eta beste kantauri ixuri alde osoan (Galizia, Asturias edo Kantabrian) bere populazioa gain behera nabarmenean sartu. Bere meatxurik haundiena kumatze garaian kabi inguruetan izaten dituzten molestiaz gain, "Tresmailo" zein "tresa" bidezko arrantzak dira non ale asko hil egiten diren bertan arrapatuta. HEMEN informazio zabalagoa.

Zarauzko kasuan Mollarri irlak boleto asko izango lituzke espezie honek edo beste itsas hegaztiren batek kolonizatua izateko, bainan gizakiak bertara sartzeko debekurik izan ezean ez dago ezer eginik. Atseden leku gisa askotan bertaratzen dira irlara Ubarroi mottodunak, bainan molestiak lekuko ez dute bertara itsasterik lortzen.
  Nahiz eta Mollarri ingurua babes bereziko biotopo barruan kokatua egon, izugarria da bertaratzen den jende kopurua eta arazo hau ekiditeko bertan neurriak hartzea komeni dela uste degu, horregatik hemendik eskaera bat egin nahi diogu dagokion administrazioari, Mollarriko irlara joatea debekatzeko neurriak hartu ditzan.

EAEn Ondarroa eta Barrika arteko Bizkaiko itsasertzeko hamairu lekutan egiten du habia. Eta Gipuzkuan orain dela urte gutxi arte desagertua egon zen arren, gaur egun Getaria eta Hondarribia artean kokatzen diren 4 kolonia txiki ezberdinetan egiten dute habia. (Zarautz inguruan 9 rek) Euskal kostalde osoan 125 bat bikote inguru bakarrik egongo lirateke eta beste lurraldeei dagokionez,  iberiar penintsulako kostalde atlantiarrean zehar ia etenik gabe banatzen da, mediterraneoan askoz ere irregularragoa eta urriagoa da. Europan, ubarroi mottoduna (P. a. Aristotelis azpiespeziea) Islandia, Britainiar Irlak, Britainia eta Norvegiako kostetan eta iberiar penintsulako kostalde atlantiarrean ageri da.



 Davíd Alvarez ek Asturiasen egindako ikerketa batzuek zera ondorioztatzen dute, euriak asko erasaten dienean kabi askoek kale egiten dutela. Asturiaseko koloniekin alderatuz EAE n berriz zera ondorioztatzen degu, hemengo koloniak hareharriez osatua daudela non zuloak ugari izaten diren bertan babesteko. Asturiasen aldiz kareharriz osatuak direnez, han zuloak oso gutxi dituztela eta ondorioz arazo gehiago izan ditzaketela euriaz babesteko eta ondorioz kumeak ateratzeko. Informazio gehiago HEMEN


EAE n dauden beste kabi batzuren irudiak.




Askotan izugarrizko alturetan egiten dituzte beraien kabiak, beheko argazkiak horren lekuko



Beheko Ubarroi Mottodun hau orain bi urte Bizkaiako kolonia batean jaio eta eraztundu zuen Jon Hidalgok eta orain Gipuzkoako beste batean kabia egin eta bere txitak ateratzen ikusi degu. Lehen aipaturiko arrantza ereduen meatxuei dagokionez ubarroi mottodun hau degu lekuko, non gazte zela pita eta amua irentxita zituela berreskuratu zuten Bizkaiako lagunek, dirudienez zauriak sendatu ondoren sasoiko dago orain.


Pertsona askorek Ubarroi haundiarekin (Phalacrocorax carbo) nahasten dituzten arren, haundiarekin alderatuz ubarroi mottoduna txikiagoa da eta ez du izterretan, masailetan edo mokoaren oinarrian orban zuririk agertzen. Beste ezaugarri batzuez gain kumatze garaia iristean gandorra ere izaten du haundiak ez bezala. 
Ubarroi haundiaren irudi batzuk behekaldean
Gazte edo ez heldu baten itxura duen bat, Iñurritzako biotopoan ateratako argazkia da.

Ubarroi mottodunak ez bezala eztei aurreko garaian itxura honekin egoten dira Ubarroi haundiak

Ubarroi haundi heldu bat hegan. Neguan itxura honekin egoten dira. Gorka Ocioren argazkia.